شايسته است كه از سرنوشت ديگران براى پى بردن به اشتباهات خويش عبرت بگيريم و در رويدادهاى زندگى ، درس گذشته و نه جستجوى آينده را چون راهنما فراسوى خود قرار دهيم . اگر در اندرزها نظر پيران را بر نظر جوانان ترجيح مىدهيم ، اين برترى را بايد حاصل تجربه‌اى جستجو كرد كه با گذر زمان به دست مىآيد . بارى ، تاريخ كه آموزش تمامى اعصار را براى ما فراهم مىسازد بس والاتر از تجربه‌ى فردى است . بنابراين تاريخ را مىتوان به‌عنوان مفيدترين دانش در تمامى موقعيت‌هاى زندگى در نظر گرفت . تاريخ نه تنها درك گذشته را براى جوانان آسان مىنمايد ، براى پيران نيز فهم آن را افزايش مىدهد . شناخت تاريخ ، شهروندان عادى را براى اطاعت از فرمان آماده ساخته ، فرماندهان را با اميد به دستيابى به افتخارى جاودان تشويق مىكند تا به چشم‌گيرترين و نمايان‌ترين كارها مبادرت ورزند . وانگهى ، تاريخ با ستايش از آنانى كه در راه وطن خويش جان‌فشانى كرده‌اند ، ديگر شهروندان را براى دفاع از ميهن پرشورتر مىكند و با تهديد بدكاران به ننگى ازلى ، آنان را از نيات شوم برحذر مىدارد . 2 . تاريخ با جاودانه ساختن خاطره‌ى نيكى ، برخى را به بنا نهادن شهرها و برخى ديگر را به استحكام بخشيدن جامعه با وضع قوانين رهنمون مىسازد و ديگران را نيز با كشف علوم و هنر ، خيرخواه نوع بشر مىگرداند . بايد براى تاريخ ، سهم بزرگى در ستايش از اعمالى كه در سعادت عمومى نقش داشته‌اند ، در نظر گرفت . بىشك تاريخ ، با قرار دادن نمونه‌هايى از فضايل در برابر رذايل آشكار ، بزرگ‌ترين خدمت را به نوع بشر كرده است . اگر تخيل وجود جهنم ، سهم بسزايى در برانگيختن عدالت و ترحّم نزد انسان‌ها داشته است ، تاريخ اين راهبه‌ى حقيقت و اين مركز فلسفه ، چه تأثير نيكويى مىتواند روى آداب و اخلاق داشته باشد ! زندگى آدمى چيزى جز لحظه‌اى از جاودانگى نيست ؛ انسان ميراست و تنها زمان است كه مىماند . آنانى كه كارى به يادماندنى انجام نداده‌اند با جسم خويش و هر آن‌چه كه به زندگى آنان تعلّق دارد ، مىميرند ؛ حال آن‌كه اعمال كسانى كه با پرهيزگارى به افتخار دست يافته‌اند ، جاودانه گشته و در كام الهى تاريخ ، حياتى